Essere o Avere

İtalyanca'nın karmaşık zamanlarını oluşturmak için Essere veya Avere seçimi

İtalyanca'da karmaşık zamanları oluşturmak için kullanılan yardımcı fiil (ausiliare) seçimi, özellikle yeni başlayanlar için zor bir görev olabilir. Ancak, bu konuda daha iyi yönelmek ve hata sayısını azaltmak için bir dizi genel kural vardır.

Temel yardımcı fiiller

İtalyanca, karmaşık zamanları oluşturmak için iki yardımcı fiil kullanır: essere («olmak») ve avere («sahip olmak»). Bu fiiller, esas fiilin geçmiş zaman ortaç (participio passato) formuyla birleştirilerek passato prossimo, trapassato prossimo gibi karmaşık zamanları oluşturur.

Yardımcı fiil seçimi için genel kurallar

Geçişli ve geçişsiz fiiller:

Geçişli fiiller için, yani doğrudan nesneye sahip olan (ne? veya kimi? sorularına yanıt veren) fiillerde genellikle avere yardımcı fiili kullanılır.

Örneğin:

• Ho mangiato la pizza. (Pizzayı yedim.)
• Hai visto il film? (Filmi gördün mü?)

Geçişsiz fiiller için, yani doğrudan nesnesi olmayan fiillerde genellikle essere kullanılır.

Örneğin:

• Sono arrivato in tempo. (Zamanında vardım.)
• Siamo partiti alle nove. (Saat dokuzda ayrıldık.)

Hareket ve durum değişikliği fiilleri:

Essere, ayrıca hareketi (gelmek, gitmek, yükselmek, düşmek vb.) veya durum değişikliğini (doğmak, ölmek, olmak) ifade eden geçişsiz fiillerle kullanılır.

Örnekler:

• Sono andato a casa. (Eve gittim.)
• È nato ieri. (Dün doğdu.)
• Siamo diventati amici. (Arkadaş olduk.)

Dönüşlü fiiller:

Dönüşlü fiiller her zaman essere yardımcı fiilini kullanır. Bu fiiller mastar halinde "-si" ile biter ve özneye yönelik bir eylemi ifade eder.

Örneğin:

• Mi sono svegliato presto. (Erken uyandım.)
• Si è lavata le mani. (Ellerini yıkadı.)

Edilgen fiiller:

Bazı edilgen fiiller, özellikle hava durumunu ifade edenler (piovere – «yağmur yağmak», nevicare – «kar yağmak»), bağlama ve bölgeye göre hem avere hem de essere ile kullanılabilir.

Örneğin:

• Ha piovuto tutta la notte. (Bütün gece yağmur yağdı.)
• È nevicato molto. (Çok kar yağdı.)

İstisnalar ve özel durumlar

İtalyanca'da, genel kurallara uymayan birkaç istisna vardır. Bazı geçişsiz fiiller, geleneksel olarak veya durumu değil hareketi ifade ettikleri için avere kullanır.

Örneğin, camminare («yürümek») fiili genellikle avere ile kullanılır:

• Ho camminato per due ore. (İki saat yürüdüm.)

Sonuç

İtalyanca'da doğru yardımcı fiili seçmek için fiilin doğasını (geçişli veya geçişsiz), anlamını (hareket, durum, dönüşlülük) ve istisnaları göz önünde bulundurmak önemlidir. Pratik ve öğrenilen ayrıntılar, bu konuda daha iyi yönelmenize yardımcı olacaktır.